September en oktober zijn ideale maanden om het bos in te gaan. Dit zijn vijf mooie natuurgebieden voor een herfstwandeling waarbij je onderweg ook paddenstoelen kunt ontdekken.
Een nat bospad, verkleurende bladeren en ineens een felrode vliegenzwam tussen het mos. In de herfst verandert het bos langzaam in een decor vol kleur, geur en kleine ontdekkingen. Vooral september en oktober zijn mooie maanden om op paddenstoelen te letten. Je hoeft daarvoor geen kenner te zijn. Wie tijdens een wandeling wat langzamer loopt en af en toe tussen bladeren, mos en dood hout kijkt, ontdekt vaak veel meer dan verwacht.
Wanneer is het paddenstoelenseizoen?
De herfst is bij uitstek een goede periode om paddenstoelen te bekijken. Vooral na een periode met voldoende vocht kunnen ze ineens overal in het bos verschijnen. De precieze ontwikkeling verschilt echter per jaar en per gebied. September heeft vaak nog iets van de nazomer, terwijl oktober steeds meer het klassieke herfstbeeld laat zien. De bladeren verkleuren, het licht wordt zachter en de bosbodem wordt vochtiger. Wie vooral paddenstoelen wil zien, doet er goed aan niet alleen naar de bomen te kijken. Kijk ook naar de grond, boomstronken en omgevallen takken
Even stilstaan bij de paddenstoelen
Paddenstoelen zijn eigenlijk de zichtbare vruchtlichamen van schimmels. Het grootste deel van de schimmel bevindt zich onder de grond, tussen bladeren of in dood hout. De paddenstoel die je tijdens je wandeling ziet, is dus maar een klein deel van het geheel. Juist dood hout is interessant. Daar leven allerlei schimmels en andere organismen van. Laat daarom omgevallen bomen, takken en stronken zoveel mogelijk liggen en kijk er eens goed naar. Misschien ontdek je daar wel je mooiste paddenstoel van de wandeling.
De bekendste is waarschijnlijk de vliegenzwam, met zijn rode hoed en witte stippen. Maar er zijn nog duizenden andere vormen, kleuren en soorten te ontdekken.
Vijf mooie gebieden voor een herfstwandeling
Nederland heeft verrassend veel plekken waar je in de herfst goed paddenstoelen kunt ontdekken. De combinatie van vocht, bosbodem, bladeren en dood hout zorgt voor een geschikte leefomgeving voor allerlei soorten schimmels. Elk gebied heeft daarbij zijn eigen karakter: van uitgestrekte heide en dennenbossen tot oude loofbossen en duinlandschappen. Juist die afwisseling maakt een herfstwandeling zo aantrekkelijk. En wie goed kijkt, ziet onderweg niet alleen herfstkleuren, maar ook paddenstoelen in allerlei vormen en maten. Van de bekende rode vliegenzwam tot kleine soorten die bijna opgaan in het landschap.
1. Hoog Buurlo – Veluwe
Hoog Buurlo ligt in het hart van de Veluwe en combineert bos, statige beukenlanen, akkers en heide. Daarmee is het een aantrekkelijke plek voor een herfstwandeling.
2. Dwingelderveld – Drenthe
Het Dwingelderveld staat bekend om de uitgestrekte heide, maar juist de bossen zijn in de herfst interessant voor wie paddenstoelen wil ontdekken. Natuurmonumenten noemt dood hout een goede plek om naar paddenstoelen te zoeken. Natuurmonumenten heeft een speciale paddenstoelenroute van 4,7 kilometer: Bekijk hier de route
3. Schoorlse Duinen – Noord-Holland
Paddenstoelen zoeken in de duinen? Jazeker. In de Schoorlse Duinen komen bos en duin samen en de bodem zorgt voor bijzondere omstandigheden. Staatsbosbeheer noemt de Schoorlse Duinen een rijk paddenstoelengebied. Een wandeling hier is bovendien lekker afwisselend: van bospaadjes naar open duinen en uitzicht over het landschap.
4. Voorsterbos – Flevoland
Het Voorsterbos is een bijzondere bestemming voor wie tijdens een wandeling graag paddenstoelen ontdekt. Volgens Natuurmonumenten komen hier ongeveer 800 soorten paddenstoelen voor.
Het bos is aangelegd op de voormalige zeebodem van de Noordoostpolder, maar heeft inmiddels een volwassen en gevarieerd karakter. Tussen de bomen, op de bosbodem en op dood hout valt in de herfst veel te ontdekken. Juist dat maakt het Voorsterbos interessant voor een wandeling waarbij je niet alleen kilometers wilt maken, maar ook regelmatig wilt stilstaan.
5. Kaapse Bossen – Utrecht
In de Kaapse Bossen op de Utrechtse Heuvelrug is de herfst een feest voor wandelaars die graag naar paddenstoelen zoeken. Na een regenbui kunnen ze op allerlei plekken in het bos tevoorschijn komen.
Combineer je wandeling met een klim naar de uitkijktoren De Kaap. Vanaf de toren kijk je uit over de Utrechtse Heuvelrug en krijg je het herfstbos van bovenaf te zien.
Twee paddenstoelen om onderweg op te letten
Wie tijdens een herfstwandeling goed om zich heen kijkt, kan allerlei soorten tegenkomen. Twee opvallende soorten zijn de bekende vliegenzwam en de minder bekende geweizwam. In een volgend artikel gaan we uitgebreider in op het herkennen van paddenstoelen, verschillende soorten en de vraag welke je wel of niet kunt eten.
Vliegenzwam
De vliegenzwam, de klassieker onder de paddenstoelen, is bijna iedereen wel bekend. Met zijn rode hoed en witte stippen is hij een opvallende verschijning in het herfstbos. Je ziet hem vaak onder berken, eiken, beuken en lindes, maar ook bij naaldbomen.
Dat de vliegenzwam graag in de buurt van bomen groeit, is geen toeval. De schimmel leeft samen met de boom. De schimmeldraden zijn verbonden met de boomwortels en vormen samen een netwerk onder de grond. Via dit netwerk wisselen boom en schimmel voedingsstoffen uit: de schimmel helpt de boom onder meer bij het opnemen van water en voedingsstoffen en krijgt daarvoor suikers terug van de boom.
Geweizwam
De geweizwam is een stuk kleiner en valt daardoor gemakkelijk minder op. Deze paddenstoel groeit op dode takken en boomstronken en helpt bij het afbreken van dood hout. Daarmee zet de geweizwam hout om in energierijke humus en vormt hij een belangrijke schakel in de kringloop van het bos.
De kleine, vertakte uitsteeksels doen denken aan een gewei. De soort wordt daarom ook wel het geweizwammetje genoemd. Een andere bijnaam is Broek van Napoleon: met een beetje fantasie zijn in de vorm de laarzen en witte broek van de veldheer te herkennen.
Herfstwandeling zonder haast
De mooiste paddenstoelenwandeling hoeft geen lange tocht te zijn. Soms is een route van vier of vijf kilometer juist ideaal: genoeg tijd om te wandelen, maar ook om regelmatig stil te staan. Of je nu kiest voor de Veluwe, het Dwingelderveld, de Schoorlse Duinen, het Voorsterbos of de Kaapse Bossen: kijk deze herfst eens niet alleen naar de bomen, maar vooral ook naar wat er onder je voeten gebeurt.
