De ijsvogel is één van de meest kleurrijke, maar ook kwetsbare vogels van Nederland. In het Haagse Bos laat deze felblauwe verschijning zich vooral in de herfst soms even zien – als je geluk hebt. In dit persoonlijke natuurverhaal neemt Boswachter Mark je mee door een vochtig herfstlandschap, langs waarnemingen, gemiste momenten en de keuzes die we maken in hoe we natuur beleven.
Tekst en foto’s: Mark Kras
Herfst in het Haagse Bos: kleuren, vocht en verstilling
Het is herfst. Na een lange droge zomer is het in het Haagse Bos door de dauw en de regen vochtig. Het vocht in de lucht zorgt dat kleuren nog voller, verzadigder zijn. Het Haagse Bos laat haar herfstpracht zien. Nu nog groene bladeren aan de bomen en de bodem die al bedekt raakt door de rode, gele en bruine bladeren. Wie de grond goed afspeurt, ontdekt zelfs de subtiele schakeringen van paddenstoelen.
De ijsvogel: kleurrijk en moeilijk te zien
Bij onze werkschuur hebben we een kleurrijke gast, de IJsvogel. Klaar met het broedseizoen is er altijd wel één zo’n gast die in deze tijd boven de wateren rond de Koekamp rondzwerft op zoek naar visjes. De vogel is voor mij vreugde en verdriet tegelijk. Met het ouder worden verliezen mijn zintuigen hun scherpte. Mijn oren horen al een tijdje de hoge tonen in de natuur niet meer. Jongere collega’s kunnen zelfs de roepjes tussen vleermuizen nog horen. Die zijn wat lager van toon dan de geluiden die ze gebruiken bij het jagen en vliegen tussen bomen. Of ik dat ooit gekund heb zal ik nooit weten, omdat ik me niet eens bewust was van het feit dat vleermuizen vanuit hun verblijfsplaatsen naar elkaar roepen.
Rond de werkschuur klinkt nu regelmatig een korte felle roep. ‘Tsiee.’ Wie dat hoort, heeft kans om een felblauwe flits voorbij te zien vliegen: de ijsvogel. Een collega belt me. ‘Mark, kom, ik zit al in de auto maar ik kan de ijsvogel zien.’ Ik sluip naar buiten richting de parkeerplaats. Uit het open raam klinkt haar stem. ‘Daar, op die kale tak.’ Ik speur, maar mijn ogen zijn door de ziekte glaucoom niet best meer. In het dagelijks leven gaat het prima, maar kleine verstopte juweeltjes vinden is lastig. Ik stap dichterbij en probeer de auto tussen mij en de plek te houden waar ik de ijsvogel vermoed. ‘Tsieee.’ Nu ik zo gespitst ben op de vogel, hoor ik hem. Dan klinkt uit de auto wat ik al weet. ‘O, dat is jammer, Hij vliegt weg.’
De winter en de ijsvogel: overleven of vertrekken naar het zuiden
Hopelijk krijg ik de komende tijd nog een kans om deze kwetsbare schoonheid te zien. Want kwetsbaar zijn ze. Dat ‘ijs’ in hun naam is eigenlijk heel gek. IJsvogels houden helemaal niet van ijs. IJs betekent kou. Dan moet je extra eten. Maar ijs betekent ook dat je eten verstopt zit onder een knalharde laag. In een bevroren sloot is het slecht vissen. Midden in de stad zal een sloot niet zo snel bevriezen. In onze betonnen steden is het flink warmer dan in de omliggende natuur. Reden voor deze ijsvogel om het erop te wagen en de winter hier door te brengen. Een deel van zijn soortgenoten kiest ervoor om naar het zuiden te vliegen. Het is een gok om hier te blijven. Als het goed uitpakt en je overleeft de winter, ben je als eerste op de ideale nestplek.
Kwetsbaarheid en de veerkrachtigheid van de natuur
De ijsvogel laat zien hoe kwetsbaar én veerkrachtig natuur kan zijn, zelfs midden in de stad. Een korte waarneming, een blauwe flits, kan genoeg zijn om je anders te laten kijken naar seizoenen, keuzes en het leven om ons heen. Het volledige verhaal over de ijsvogel en de keuzes die we maken is te lezen in Toeractief 6.
Toeractief 6, is nu te koop in onze webshop. Bekijk hier de opties voor een abonnement.
